Tatlı Rüyalar Masalı

Cellatlarla alakalı yazı serimizin ikincisine geldik. Bu yazıda daha çok cellatların, toplum içindeki yerine, yaşanan bazı olaylara değineceğiz. Cellat Arapça kökenli bir kelime olup anlam olarak; kamçı vuran eziyet eden anlamına geliyor. Ama Arapçada telaffuz olarak “cellad” deniliyor. Öncelikle şunu aktarmak istiyorum, Osmanlıda bir devlet adamının idam edilecek olmasın o ölümü gerçekleştirecek cellattın bu devlet adamına hürmetsizlik edeceği anlamına gelmezdi. İdam emrini vermeden önce hürmet gösterilir, el ve etek öpülürdü. İki rekât namaz kılmasına izin verilirdi. Viyana kuşatmasında başarısızlık gösteren Merzifonlu Kara Mustafa Paşaya idam emri geldiğinde, cellatlar önce Paşanın elini ve eteğini öper. Zaten emri bekleyen  Paşa gayet sakin bir şekilde cellatları karşılar, buyur eder. İki rekât namazını kıldıktan sonra başının toprağa değmesi için halıyı kaldırır ve cellata dönerek; “işini maharetle yap der.” Yani bazen bunun aksi de olabiliy...

Osmanlıda çeşitli ölüm cezaları ve bu cezaları yerine getirmesi amacıyla bir meslek kuruluşu vardı. Bu teşkilat Bostancı Teşkilatına bağlı olan Cellat Teşkilatıdır. Osmanlıda idamlar ve idamı gerçekleştiren cellatlar kademelerine göre değişmekteydi; Osmanlıda en ağır cezaları korsan ve eşkıyalar alırlardı.    Korsan ve Eşkıyalar, Zina Yapanlar ; yağlı ya da kuru kazığa geçirme cezası alırlar . Kuyruk sokumundan geçirilerek kazığa oturtulur. Ucunda sivri bir demir vardır. Eğer ceza hafifse kazık yağlanır. Ağır bir ceza ise kuru kazığa oturtulur.   Hırsızlar; hırsızlık yaptıkları mekanın önünde kellesi kesilerek cezalandırılırdı.   Politik Suçlu; kementle boğularak öldürülür. şifre denen bir ustura ile ise derisi yüzülür. Katil; katil eğer bir devlet görevlisiyse, idam edilir ve ayaklarına taş bağlanarak denize atılırdı. Eğer katil, halktan biriyse üç çeşit öldürme şekli vardır. çarmıh, kazığa oturtma,çengel.   Çarmıh cezası: Osmanlıd...

Türk kültüründe büyük bir öneme sahip olan bir diğer sayı da yedi sayısıdır. Yine mitolojide sık sık karşımıza çıkan bu sayı daha çok dokuz sayısıyla birlikte kullanılmıştır. Üçlerden bahsederken şamanların göğü üç âlem olarak tasavvur ettiğini söylemiştik.  Birçok mitolojik metinde gördüğümüz üzere yer altı da yedi kattan oluşmaktadır. Yenisey’ de bir şaman davulunun dış yüzeyine, ilk insan olan “yeryüzünün evladı” nın yedi cennet boyunca sürecek bir yolculuğa çıkışı resmedilmiştir. Bu resme göre, “dış çemberde yedi küçük çıkıntı vardır; içteki çemberde yedi noktada çıkıntı ve sekizinci noktada da bir kuş bulunmaktadır. Eliade’ye göre bunlar sırasıyla, çok güzel düzlüklerine ve gök tanrısının yedi oğluna gönderme yapmaktadır. (Millî Folklor, 2007, Yıl 19, Say› 76) Yeraltı; Yedi, dokuz gibi farklı katlardan oluşur ve bu katlarda şeytanlar, devler, korkunç yaratıklarla birlikte yeraltının hâkimi/kağanı bulunur. Yaratılış ve oluşum efsanelerine göre, esasen karanlık y...

Günlük hayatımızda sık sık kullandığımız bazı sayılar vardır. Bu sayıların da temeli birçok şeyde olduğu gibi mitlere dayanır. Sözlü kültür ürünlerinin vazgeçilmezi olan bu sayılar hikâyelerde, destanlarda, efsanelerde, masallarda kendini belli eden ve kırılma noktası oluşturan simgesel unsurlardır. Geçmişten günümüze bu kadar hayatımızın içinde olarak gelen bu simgesel sayılar, bugün hala bir parçamız niteliğinde değil mi sizce de?  Her şeyi belli sayılarla yapmaya o kadar alışmış ve bu sayıları o kadar kutsallaştırmışız ki bunlarla alakalı deyimler, sözler bile oluşturmuşuz. Mesela ekmeği yere düşürdüğümüzde üç kere öper başımızın üstüne koyardık. Güzel gözüktüğümüzde ya da güzel bir haber aldığımızda aman aman üç kere kendini kaşı derler. Allah’ın hakkı üçtür mesela, üç günden fazla küs kalamayız. Evet, bu saydıklarım günlük hayatımızda sık sık kullandığımız halleri ama mitolojide nasıl kullanılmış bu sayılar;  Bu sayılardan üç, en çok kullanılmış ve kullanmaya devam...

FUTBOLUN DOĞUŞU Futbolun tarihi   hakkında hepimiz halk arasında bir şeyler duymuşuzdur. Ama bunlar   efsane   olmaktan başka bir şey değildir. Kaynaklarda bu   oyun   hakkında bazı bilgilere ulaşılmakla birlikte gerçekten tarihi açısından nerede ortaya çıktığı bir muammadır. Bundan 500 yıl önce   Çinlilerin ayaklarıyla   bir   topa   yön vererek bir   oyun oynadıkları   kaynaklarda karşımıza çıkmaktadır. Bu   oyun da kullandıkları toplar ise günümüzde kullanılan   futbol toplarında n çokta farklı değildir. Bu benzerliği yine kaynaklarda geçen kabartma resimlerinde görüyoruz. Yine kaynaklarda rastladığımız bir diğer bilgi ise milattan 500 yıl önceye ait bir Helen mezarının mermerinde bir adam   topa vururken   görülüyor. Tarihi açıdan birçok konuda kaynak olarak almış olduğumuz   Kaşgarlı Mahmut’un “Divanü Lügati’t Türk eserinde “Tepük”   denilen çocukların oynadığı bir oyundan bahsetmi...

Türk kültüründe büyük bir öneme sahip olan Karagöz birçok eserde geçmektedir. Beyaz bir perdenin arkasından deve derisi ile şekillenmiş ve özel bir boya ile renklendirilmiş insan figürünün bir ışığın önünde Hayalci tarafından hareket ettirilmesiyle meydana çıkan gölgeler olarak adlandırabiliriz. Hayal ve gölge oyunu diye nitelendirdiğimiz bu oyunların kaynağı hakkında çeşitli kaynaklarda bilgiler bulmak mümkündür. Bununla beraber insanlar tarafından en yaygın olarak bilinenlerden birisi Çin’e birisi de biz Türklere ait iki efsanedir: Çin rivayetine göre, İmparator Wu (M. Ö. II. asır), çok sevdiği karısının ölümü üzerine büyük yasa kapılmış, hiç bir şeyle avunamaz olmuştur. O zaman bir Çin sanatkârı, ölen kraliçeye benzer bir kadını beyaz bir perde arkasından geçirip hayalini bu perdeye düşürerek ve bu hayalin, ölen kraliçenin ruhu olduğunu söylemek suretiyle hükümdarı avutmaya çalışmıştır ki onun bu buluşu, eski Çio medeniyetinde gölge oyunu denilen bir oyunun doğup gelişme...

  Bir sözlü kültür geleneği olan atasözlerimiz , yüzyıllara meydan okuyarak günümüzde de her durum karşısında bizlere yerlerini ve değerlerini belli etmeye devam ediyor. Bizi bir çok hususta tatmin etmeyi başaran bu sözlü kültür geleneği bir yerlerde çok benzer bir yerlerde ise birebir:" aaa bizde de böyle derler." dedirtmeyi başarıyor nasıl mı? Aşağıda Azerbaycan ve Türkiye Türkçesine  ait bir kaç ortak atasözü yayımladım. Benim bu kadar az yayımlamam sakın sizleri şaşırtmasın ortaklık asla bu kadar az değil. Elbette farklılıklarda çok ama biz ortak olanlara bakmak istedik.  Yaşasın kardeşlik. Azerbaycan Türkçesi 1.        Ac ayı оynamaz.                                      2.        Ac tavuq duşunda daru görər. 3.        Ac tavuq kəndüyi taxıl bazarında görər. ...